Kalaallit Nunaanni takornariaqarneq aallarteqqinneqassaaq, piujuartitsineq salliutillugu

Toqussutiginngikkukku nukittussutigissavat. Nalaatsinerlunnermiit qaqeqqinnissamut nukiit taamaattut atorfissaqartinneqarput. Kalaallit Nunaanni takornarialerisut nalaatsinerlunnermiit qaqeqqinnissaminnut piareeqqapput, taamaatumik piujuartitsineq salliutillugu qaqeqqitta.

Nunarsuaq tamakkerlugu Covid-19-mik tuniluunnerup takutippaa, piffissap sivikitsup ingerlanerani suna tamaat allanngoriataarsinnaasoq. Kalaallit Nunaanni takornariaqarnerup annertusiartornera sakkortuumik unikaallatsinneqarpoq. Nalaatsinerlunneq. Kisianni eqqaamajuk nalaatsinerlunneq qaangiuteqqissammat. Takornarialerisutut qaqeqqissaagut siulianiit nukittunerulluta akiuussinnaanerullutalu. Nunarsuarmi nikueqqippat inuppassuit Kalaallit Nunaannukarusuttussapput.

Nalaatsinerlunnerup immitsinnut paasisimasaqarnerulersippaatigut, staycationilu nunatsinni tuniniaaviup ilippanassusaanik misigititsivoq. Saniatigut takornariat nunani tamalaaneersut amigaatigineri, takornariaqarnermut qanoq isumaqarnersoq assut eqqarsaatigisimavarput isumaliuutersuutigalugulu.

Taarsuarmiit qaamaneq takusinnaalerparput, nunarsuaq nikuikkiartoqqippoq neriuutigaarpullu takornariat Kalaallit Nunaannut isernissaat akuerineqarnerulissasoq.

Taamaammat takornariaqarneq akiuussinnaanerusoq piujuartitsinermillu ukkatarinnittoq aallartisaqqitsigut – aningaasaqarnikkut piujuartitsisoq, inuiaqatigiinnut piorsarsimassutsikkullu piujuartitsisoq aammalu avatangiisinut tunngatillugu piujuartitsisoq.

Tamakkiisumik isigissagaanni piujuartitsineq tassaavoq ungasinnerusoq eqqarsaatigalugu pitsanngorsaaneq. Pitsanngorsaanerit Kalaallit Nunaata aningaasaqarneranut nukittorsaasussat, pitsanngorsaanerit inuiaqatigiit akornanni suleqataarusussutsimik pilersitsisussat pitsanngorsaanerillu pinngortitami piorsarsimassutsimilu sunniuteqarnerluttunik annikilliisussat. 

Oqaaseq piujuartitsineq Kalaallit Nunaanni nutaajunngilaq. Inuuneq pinngortitamut perorsarsimassutsimullu atajuaannarsimavoq, pissutsinut ataqqinninneq ajoqusiinnginnissarlu kissaatigalugit, kinguaariit tulliinut ingerlateqqiineq. Piujuartitsineq taamaattumik aamma qanga ilisimasat uummarteqqinnissaannut tunngasuuvoq. Taamaalilluta takornariaqarnermi piujuartitsinermi siuttutut aqqutissiuisutullu inississinnaavugut. Piujuartitsitsineq Kalaallit Nunaannut atassutilik.

Kalaallit Nunaanni piujuartitsisumik takornariaqarnermut assersuutit tassaapput;

  • Siunissami takornariaqarneq qulakkeerlugu.
  • Siunissami piorsarsimassuseq pinngortitarlu qulakkeerlugit.
  • Ukioq kaajallallugu takornariaqarnermi suliffissaqarneq qulakkeernerullugu. 
  • Takornariaqarnerup nunami siaruaassimanerunissaa qulakkeerlugu.
  • Takornariamut pitsaassuseq sillimaniarnerlu qulakkeerlugit.
  • Takornarialerisut inuiaqatigiillu takornariaqarnermit sapinngisamik aningaasatigut iluaqutissinneqarnissaat.
  • Kalaallit Nunaanni inuusuttut takornariaqarnermi ilinniagaqarnissaat piginnaasaminnillu takornariaqarnermi atuinissaat.
  • Takornariaqarnermi ilisimasaqarnerup qaffannissaa digitaliseriinerlu annertunerusoq.

Nalaatsinerloreernerup kingorna, Kalaallit Nunaanni takornariaqarnermi piujuartitsinissamut siunnersuutit 5-t

1. SAQQUMILAARNEQ DIGITALISERIINERLU

E-mailit ikittunnguit suliassallu annikitsut imaluunniit suliassaqannginneq ulluinnarilersimagaluarpagut. Taamaakkaluartoq qarasaasiannukaqqigit. Takornariammi tuniniaasartullu aamma allanngorsimapput. Nalaatsinerlunnerup nalaani nalornilersimapput, asulersuaq pinissamut qunulersimapput, misigerutallu piujunnaarsimaqinammata ernumallutik. Taamaattumik qangamut sanilliullugu paarisassaanerulersimapput. Saaffiginnissutsitik akineqanngippata isumaliulissapput takornariaqarneq maani suli uninngasoq. Imaluunniit suliffeqarfiit nalaatsinerlunnermi matusariaqarsimasoq. Akissut ataasinnguaq pisunik pitsaasunik aallarniisinnaavoq. Kinginerisinnaavai ajunngitsumik eqqartugaaneq, amerlanerusunik pisisartoqalerneq, ornitassamut ukkatarinninneq Kalaallillu Nunaanni aningaasatigut isertitaqarnerulerneq. Pisisartoq maannakkut isumannaasusermik pisariaqartitsinerujussuuvoq, toqqissisimatinnissaalu illit suliassaraat. Toqqissisimatissinnaavat paasinarluartumik attaveqarfigineratigut, inunnullu attaveqaatini tatigisaanni saqqumilaarnikkut.

“Digitalikkut pikkorissuuneq isumannassutsimik, takornariallu tatiginnissusaannik qaffaasarpoq. Takornariaqarnerup digitaliserernissaa, akiuussinnaassutsitta pikkorissutsillu qaffassarnissaannut pingaaruteqarluinnarpoq,”

2. PITSAASSUSEQ NUTAALIORSINNAASSUSERLU

Nutaaliorsinnaanerup aallarteqqinnissaq pissanganarsisippaa. Tuniniakkat ilaat immaqa iluarsaanneqalaassapput soqutiginarsarneqalaassallutillu. Takornariat Kalaallit Nunaannukartartut ilisimasaqarusuttuupput, pinngortitami alutornartorsuarmi piorsarsimassutsimilu misigisassanik immikkuullarissunik pilerinnittuusarlutik. Siornatigumiit sanilliullugu aamma takornarialerisunik piujuartitsinermik ukkatarinnittunik ujartuinerulernikuupput.

Tuniniakkatit inuiaqatigiinnut tapersiippat, takornariallu Kalaallit Nunaannukartartut eqqorluarlugit sanaajuppat? Tuniniakkat angusassanik toraagallit niuernermi iluatsitsiffiunerusarput. Taamaattumik piujuartitsineq, qanorlu oqaluttuarnerit nuannersunik misigititsinersoq, akinillu inissiisarnerit takornarianik amerlanerusunik pilerilersitsinersoq eqqarsaatigilluakkit. 

Pitsaassuseq aamma qaffatsissinnaavat atuinitit appartikkukkit; soorlu orsikulaannginnerunikkut, plastikkinik ataasiartakkanik, imerfinnik plastikkiusunik imaluunniit eqqiaatinik kemikaaliartalinnik atuinnginnikkut. Angalaartitsininni imerfiit nunatsinnut eqqussat sassaalliutiginngikkukkit pitsaassutsimik appaanerunngilaq, qaffaaneruvorli. Piujuartitsinermut anguniagaqarnermut toqqaaneruvoq, takornariallu imerfitik, nunarsuarmi imermik pitsaanerpaamik immernissaannik kajumissaassavatit. Tuniniagaq naleqarnerulersissavat aningaasartuutillu apparlugit.

”Pisiassanik Kalaallit Nunaanneersunik sapinngisamik pisiniartarpugut. Tuniniakkatsinni qitiutinneqarput nerisassat nammineq pisat. Misigisassat immikkuullarissut, pitsaassuseq qaffasissoq piujuartitsinerlu ataatsikkut tamarmik isumagalugit.”

3. ISUMANNAASSUSEQ TAMAKKIISUMILLU ISIGINNINNEQ

Ajutoorneq ataaseq (nakkutigineqanngitsoq) takornariaqarnermut tamanut eqquisinnaavoq. Taamaattumik isumannaallisaaneq sipaarfissaanngilaq, pingaartumik nalaatsinerlunnerup kingunerani sukkasuumik qaqeqqinniaraani. Siunissaq ungasinnerusoq eqqarsaatigalugu, isumannaallisaannginnerup kinguneri tassaanngilluinnarput piujuartitsinermik ukkatarinninneq.

Takornariat tuniniaasullu aallartitserusullutik pilerisupilussuupput, taamaakkaluartoq isumannaallisaaneq siornatigumiit isiginiarnerujussuuaat.

Isumannaallisaanermut atortunik peqarpit? Ajutoortoqassagaluarpat sulisutit takornariartitatillu qanoq iliornissaannik ilitsersuuttarpigit?

Inuussutissarsiutilinnut sillimmasiissutit ilisimavigit? Tuniniakkannik pisisartoq qanoq sillimmaseqqava? Qanoq ilillutit tuniluutinnginnissaq anguniarpiuk, qanorlu tamanna pisisartunnut paasissutissiissutigisarpiuk?

Isumannaallisaanermut ilisimanninneq tamakkiisumik isiginninnermik takutitsisarpoq, tamannalu piujuartitsineruvoq.

“Pisisartugut aallarnerminniit angerlamut apuunnissami tungaanut sillimmaseqqasarput. Nutaatut aamma qimussernermi sillimmasiineq atuutilernikuuvoq. Isumannaallisaaneq akisussaaffigullu assut pingaartippagut. Tapiissutinik ujartuisarpugut sulisugut ilinniarsinnaaniassammata – qimussertitsisugut tamarmik ikiueqqaarnermi pikkorissarnikuupput. Angalanerit ataasiakkaat piareersarnissaat pingaaruteqarpoq, sillimaniarneq annerpaaq anguniarlugu. Qimussit tamarmik ikiueqqaarnissamut atortunik, sinngupuunik, saniatigut atisanik, VHF-radionik aamma iridiumminik nassartarput. Takornarianik ungasissumukaassissagaangatta qamuteralannik arlalinnik ilalersortuaannarpugut. Siulliullutik ingerlasinnaapput sermimi aqqutiliorlutik, ikiortissanillu aggeqquseriaannaallutik. Pilersaarusiorneq tamakkiisumillu isiginnissinnaaneq takornariamut toqqissisimatitsisarpoq, tamannalu malugisinnaavarput,”

4. ILANNGUSSINEQ ILINNIARTITAANERLU

Takornariaqarnerup suliassaasa pingaarnerit ilagivaat suliffinnik pilersitsineq, takornariaqarnermilu ilisimassutsip ilinniagaqarnerullu tapersersornissaa. Takornarialerisutut tamanna siunissaq ungasinnerusoq eqqarsaatigalugu piujuartitsineq pilersissinnaavarsi, praktikkertunik tigusinissinni imaluunniit inuusuttunik peqataatitsinissinni. Taamaallillusi ilisimassuseq takornariaqarnermullu soqutiginninneq isumannaassavarsi. Takornariartitsisartut, angallammik aquttut, qimussertitsisartut, bussertitsisut, timmisartortartullu amerlaneruppata, ineriartorneq sukkanerulissaaq.

“Sapaatit akunneri marluk nuannerluinnartumik meeqqat qaqqameeqatigaagut, pinngortitamiinnerup nuannerluinnassusaanik takutitserusulluta meeqqat eqqaamasassaannik. Nuannaarneq pinngortitamullu soqutiginninneq erseqqilluinnartarpoq taakkunaneereertarlunilu. Neriuutigaarput angalaarnerit taamaattut iluaqutigalugit meeqqat pinngortitamut atanerulissasut periarfissanillu tunineqarlutik – nerisassanut misigisassanullu tunngatillugu. Nunarsuarmi pinnguartarfiit torraanersaanni pinnguartut takullugit assut nuannertarpoq,”

5. SULEQATIGIINNERIT PEQATEQARNERILLU

Takornariaqarneq aningaasaqarnermut siammasissumik naleqarpoq, aamma nalunartarpoq inississallugit suut takornariaqarmut atassuteqannginnersut. Taamaattumik nunatsinni najugalinnik peqateqartarnissaq ilippanartorujussuuvoq. Peqateqarnerit aningaasaqarnermut ineriartortitsinermullu pitsaasumik iluaqutaasinnaavoq.

Sooq Kinami magnetisissavit, eqqumiitsuliortunit qiperukkat kusanarnerujussuit immikkuullarinnerusullu pisiarisinnaagukkit? Pitsaassuseq takuneqarsinnaagaangat atuisunit aningaasartortitsinerusarpoq.

Qaa, nerisassanik nunatsinneersunik sassaalliigit, marrianik nunatsinneersunik puugutserlutit, nipilersuutit imaluunniit oqaluttuat Kalaallit Nunaanneersut tusarnaartillugit?

Nunatsinneersunik, nunallu immikkoortuini assigiinngitsuneersunik suleqateqarnissamut periarfissat killeqanngillat. Unalu qularnanngilaq; takornariat malugisaatitik arlallit atorlugit, nutaanik tupinnartunillu misigisaqarusuttuupput.

Team Greenlandimi tamatta suleqatissaqqissuuvugut, anguniagarpullu tassaavoq takornariap pitsaanerpaamik misigitinnissaa. Unammillertitit Kalaallit Nunaannersuunngillat. Unammillertitit tassaapput nunani allani ornitassat, takornarianut nuannersunik immikkuullarissunillu misigititsinissaminnik aamma piareeqqasut.

Taamaattumik suleqatigiinneq tassaajuaannarpoq aallartiffissaq, pingaartumik nalaatsinerlunnerup kingunerani.

“Takornarialerisut pingasut Kujataani ukiumi misigisassanik suleqatigiillutik ineriartortitsisimapput. Ineriartortortitsinitsinni nunap immikkoortuini allani marluusuni ilisimasat atorluarsimavagut. Tulluusimaarutigaara takornarialerisut taamak piumassuseqartigisimanerat, suliniummut taamak annertutigisumut peqataallutik, naak takornariaqarneq nalaatsinerlussimagaluartoq. Suleqatigiinneq isumassarsinarluinnarpoq, filmiliattalu pilerisaarutip takutinnissaa utaqqisinnaarpianngilara,”

Hlif Linnetved

Hlif B2Bmi nutaarsiassanilu suleqataanikuuvoq, massakkullu akissussaaffigilerlugu avaatartitsineq, taallugu: Head of Sustainability. Hlifip ataavartitsinerup inuussutissarsiorneq, takornarialerinerullu niuerfittut qanoq ineriartorsinnaanersut Visit Greenlandimi ukkatarivai.